گلستان، با داشتن گسترهای از جنگلهای هیرکانی، دشتهای کشاورزی و مناطق ساحلی، در سالهای اخیر شاهد افزایش وقوع خشکسالیهای پیاپی، کاهش نزولات جوی و افزایش دمای میانگین بوده است. این تغییرات، تأثیرات منفی متعددی بر منابع آب، کشاورزی، جنگلداری و معیشت ساکنان منطقه گذاشتهاند. کاهش منابع آب سطحی و زیرزمینی، فرسایش خاک و کاهش پوشش گیاهی از جمله پیامدهای مستقیم تغییر اقلیم در گلستان است که امنیت غذایی و اقتصادی جامعه را تهدید میکند.
لزوم سازگاری با شرایط جدید اقلیمی در استان گلستان امری حیاتی است. این سازگاری نیازمند اتخاذ راهکارهای علمی و مدیریتی جامع است که شامل توسعه کشاورزی مقاوم به خشکی، بهینهسازی مصرف منابع آب، ارتقای دانش و آگاهی جامعه و حفاظت از اکوسیستمهای طبیعی میشود. بهرهگیری از فناوریهای نوین مانند سیستمهای آبیاری قطرهای، جمعآوری و استفاده از منابع آب جایگزین (مانند آب تقطیر شده کولرهای گازی)، و مدیریت هوشمند منابع آب از جمله اقداماتی هستند که میتوانند به کاهش آسیبها کمک کنند.
علاوه بر این، ایجاد سیاستهای محلی و ملی که توسعه پایدار و مدیریت ریسک اقلیمی را هدف قرار دهند، ضروری است. هماهنگی بین نهادهای دولتی، بخش خصوصی و جامعه مدنی برای تدوین برنامههای جامع سازگاری میتواند زمینهساز افزایش تابآوری استان در برابر پیامدهای اقلیمی باشد.
در نهایت، تغییرات اقلیمی یک واقعیت غیرقابل انکار است که زندگی بشر و طبیعت را به چالش کشیده است. استان گلستان با توجه به شرایط ویژه جغرافیایی و اجتماعی، باید با اتخاذ راهبردهای علمی و عملی، به سمت توسعهای پایدار حرکت کند که هم منابع طبیعی حفظ شوند و هم معیشت و امنیت مردم تضمین شود. در همین باره سیدمحسن حسینی، کارشناس مسائل آب و مدیرعامل سابق آب منطقهای گلستان در یادداشتی به برخی اقدامات موثر برای سازگاری با تغییرات اقلیمی اشاره کرده است که در ادامه میخوانید:
یکی از حلقههای زنجیره مدیریت یکپارچه منابع آب، استحصال آب از هوا و به عبارت دیگر، تقطیر رطوبت موجود در اتمسفر است. راههای گوناگونی از دیرباز در مناطق مختلف ایران و جهان وجود داشته است که مردم با این روشها بخشی از آب مورد نیاز خود را تامین کردهاند.
در سالهای اخیر با توجه به توسعه استفاده از کولرهای گازی و اسپیلت و نظر به این که تقطیر بخشی از رطوبت هوای پیرامون آن، بخشی از فرآیند خنکسازی محیط است و از سوی دیگر کمبود منابع آب به دلایلی همچون تغییرات اقلیمی و خشکسالیهای پیاپی و درازمدت، منابع آب در دسترس را کاهش داده است، لذا جمع آوری و استفاده از آب تقطیر شده توسط کولرهای گازی و اسپیلتها میتواند بخشی از آب مورد نیاز انسان را تأمین کند.
در فرآیند کار کولر گازی، رطوبت موجود در هوای داخل خانه یا محل کار به دلیل سرد شدن اپراتور، متراکم و تبدیل به آب شده که به آن آب تقطیر شده گفته میشود. کولرهای گازی دارای یک لوله تخلیه دارای شیب مناسب هستند که آب تقطیر شده را به بیرون هدایت میکند که معمولا در فضای باز رها شده و بلافاصله مجددا تبخیر شده و به اتمسفر بر میشود و به عبارت صحیحتر به هدر میرود، اما میتوان با استفاده از روشهای مناسب، این آب را مدیریت، جمع آوری و از آن استفاده کرد.
نگاهی به خصوصیات این منبع مناسب آب در دسترس که به سادگی از کنار آن عبور میکنیم، میتواند ما را به استفاده از آن ترغیب کرده و بخشی از آب مورد نیاز ما را تامین کند. حجم آب تولیدی کولر گازی به عوامل مختلفی از جمله ظرفیت کولر، دما و رطوبت محیط، فصل و ایام استفاده در سال و ساعات استفاده در روز بستگی دارد. در مناطق گرم و مرطوب، کولرهای گازی میتوانند روزانه تا ۸ لیتر آب تولید کنند. در مناطق خشکتر، این مقدار کمتر و حدود یک لیتر در روز است.